www.4en5mei.nl/media/documenten/4mei-voordracht2020-arnongrunberg.pdf
Hoeveel mensen de voordracht in haar geheel bekeken hebben weet ik niet, maar de discussie die ik later hoorde ging slechts over een heel klein onderdeel (“als ze het over Marokkanen hebben dan hebben ze het over mij”) en verklaart m.i. onvoldoende waarom er zo heftig gereageerd werd. Maar die reactie is, als je de hele voordracht hebt gezien, wel begrijpelijk.
Want wat Grunberg doet is keihard laten zien waartoe mensen in staat zijn, en dat is gruwelijk. En zijn boodschap is dan dat het levensgevaarlijk is om de mechanismen van dat gruwelijke gedrag niet serieus te nemen, want de omstandigheden zijn nu geheel anders, maar de mens is dezelfde en nog steeds in staat tot hetzelfde; toen waren de Joden het doelwit, nu (bij sommigen) de Marokkanen of moslims, straks weer de Joden (of andere groepen). Daarom denkt Grunberg: “als ze het over Marokkanen hebben, hebben ze het over mij”.
Na 75 jaar is de persoonlijke ervaring dat (grote groepen) mensen tot wandaden in staat zijn in Nederland aan het verdwijnen. Hierdoor kan het lijken alsof de inzet van de mechanismen van het kwaad relatief onschuldig is, maar niets is minder waar. Juist op politici rust de plicht hier voortdurend op te wijzen, geen incident voorbij te laten gaan. De heftige reacties zijn vooral toe te schrijven aan het feit dat Grunberg alle mensen aanspreekt op het onrustige besef dat het kwaad potentieel in ons allen zit. En dat als we de mechanismen van het kwaad inzetten en/of volgen de gevolgen verschikkelijk zijn. Dat is een verantwoordelijkheid die velen niet willen nemen, al helemaal niet diegenen die deze mechanismen bewust voor eigen gewin aanwenden. Het makkelijkst is dan om Grunberg te verketteren om daardoor zijn boodschap te ontkrachten. Hopelijk lukt dat niet, maar ook als dat wel zo is: we kunnen ons hoofd in het zand steken, de werkelijkheid verandert daar niet door.
Grunberg verdient dankbaarheid en respect voor zijn moed en zijn glasheldere analyse.
Weerspiegelingen 